alāstõm *159 s
(a) halastus, arm ▫ žēlastība, žēlsirdība
(b) heatahtlikkus ▫ labvēlība |
arm *94 s
(a) armastus ▫ mīlestība - izāmǭ arm isamaa-armastus ▫ tēvzemes mīlestība
- Pȯisõn u’m arm neitst vast. Poisil on armastus neiu vastu. ▫ Puisim ir mīlestība pret meiteni.
(b) rahu ▫ miers - armõ andõ rahule jätta ▫ likt mierā; armõ pi’ddõ rahu pidada ▫ turēt mieru; armõks vȱlda rahul olla ▫ būt mierā, būt apmierinātam
- Ni u’m ikškõrd arm mǭ pǟl. Nüüd on ükskord rahu maa peal. ▫ Nu ir vienreiz miers virs zemes.
|
ārmaztimi *200 s arm, armastus ▫ mīlestība - ārmaztimiz tu’lkõks armutulega ▫ ar mīlestības uguni IK4
|
armi *199 s arm, halastus ▫ žēlastība - armiz pierāst armu pärast ▫ aiz žēlastības; armizt andõ armu anda ▫ apžēlot, piedot; armizt pallõ armu paluda ▫ lūgt žēlastību
|
ärb *94 s arm ▫ rēta - ärbõ vāldiž kīskõ armi lahti kiskuda ▫ atplēst vaļā rētas
- Šǭ’v kuostūb, ärb īeb. Haav paraneb, arm jääb. ▫ Pušums sadzīst, rēta paliek. Bokādõks u’m gīm tikkiž ǟrbidi täuž. Rõugetega on nägu üleni arme täis. ▫ Ja ir bakas, seja ir pilna ar rētām. KK78
|
kuo’nnõ adv kodus ▫ mājās - La’z arm vȯlkõ kuo’nnõ. Rahu olgu kodus. ▫ Lai miers ir mājās.
|
põrm *125 s
(a) tolm ▫ putekļi - repțõ põrmõ eņts jaļgšti oma jalgadelt tolmu raputada ▫ nokratīt putekļus no savām kājām
- Ma tī’eb sīnda põrmõks. Ma teen sind tolmuks. ▫ Es saberzīšu tevi putekļos [~ padarīšu tevi par putekļiem]. KK77b
(b) õietolmutera ▫ puteksnis (bot.)
(c) põrm ▫ pīšļi - Arm tä’m põrmõn! Rahu tema põrmule! ▫ Miers viņa pīšļiem!
|
tagān 1 adv
(a) järele, järel ▫ pakaļ - tagān īedõ järele jääda ~ maha jääda ▫ atpalikt; tagān joudõ järele jõuda ▫ panākt; tagān ki’zzõ järele pärida, küsida ▫ iztaujāt; tagān kūldõ järele kuulata ▫ noklausīties; tagān mõtlõ järele mõelda ▫ pārdomāt; tagān tī’edõ järele teha ▫ atdarināt; tagān vaņțlõ järele vaadata ▫ pieskatīt; tagān vȯtšõ järele uurida ▫ izpētīt; tagān kǟ’dõ järgneda, järel käia ▫ sekot Mt2.16
- Pie’rrõ īeb sūr ärb tagān. Pärast jääb suur arm järele. ▫ Vēlāk paliek liela rēta. Ligīd je’ds, ma tulāb ildīņ tagān. Minge ees, ma tulen kohe järele. ▫ Ejiet pa priekšu, es tūlīt sekošu. Kǟ’ mi’nnõn tagān! Järgne mulle! ▫ Seko man! Mēg ūomõ si’nnõn tagān kǟnõd. Me oleme sinule järgnenud. ▫ Mēs esam tev sekojuši. Jh21.19; KK77 a
(b) taga ▫ aizmugurē - je’ds ja tagān ees ja taga ▫ priekšā un aizmugurē
- Kīela u’m tagān. Kell on taga. ▫ Pulkstenis atpaliek.
(c) ära ▫ projām ≈ tagā- tagān īedõ ära jääda ▫ atpalikt, izpalikt
- Lē’mi tuoiz kilgõ jo’ugõ ei tagān. Teisele poole jõge minek jäi ära. ▫ Iešana uz upes otru pusi izpalika. J13
|
